Als arts moet je regelmatig ethische knopen doorhakken. Wat doe je als een patiënt iets wil wat de familie niet zit zitten? Als je betrokken raakt bij een behandeling waar je bedenkingen over hebt? Als een patiënt ongelofelijk in de stress schiet van alle informatie die je geeft? De antwoorden op dit soort vragen vind je alleen door erover over na te denken, liefst gezamenlijk in een ‘moreel beraad’. Menno de Bree, filosoof, publicist en docent ethiek en filosofie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen, geeft je op het symposium Doelmatigheid van Zorg op 18 april tips om dat efficiënt en effectief te doen.

drs. Menno de Bree

Vermommen

De Bree: “Iedere arts krijgt morele kwesties op haar bord. Die kun je niet ontlopen, daar moet je als professional iets mee. Moreel beraad is ontwikkeld om artsen daarbij de ondersteunen. Je kunt daarvoor speciaal een bijeenkomst organiseren, zoals dat ook met intervisie gebeurt. Maar idealiter zou je ook willen dat zorgverleners tijdens een MDO of stafoverleg de juiste vragen weten te stellen. De kwaliteit van het praatproces bepaalt de kwaliteit van de uitkomst.” Zo wordt in de praktijk nogal eens de ‘verkeerde diagnose’ gesteld, vertelt De Bree: “Een morele kwestie wordt regelmatig vermomd als een praktische of technische vraag.

Als je dat niet doorhebt, kun je er niet goed over nadenken. Achter heel veel ‘hoe moet ik dit doen’-vragen zit eigenlijk een ‘moet ik dit wel doen?’-vraag.”

Hoofdpijnkwesties

“Die ethische kwesties zijn soms typische hoofdpijnkwesties – ze houden je uit de slaap, of zorgen voor onrust op de afdeling. Het loont dan echt de moeite om er even wat tijd in te investeren, want met de juiste denktechnieken kom je vaak een heel eind. En omdat je er samen over nadenkt, is er vaak ook meer draagvlak voor een besluit, hoe moeilijk of tragisch dat soms ook is.” Die denktechnieken kun je aanleren, meent De Bree. “Het scheelt al een hele hoop als je als arts precies kunt formuleren wat nu precies het probleem is waar je verantwoordelijk voor bent. Dat blijkt in de praktijk vaak best lastig. Vandaar dat we wat tools hebben ontwikkeld om dat te vergemakkelijken, en die werken verrassend goed!”

“Ethiek is geen kwestie van persoonlijke smaak: het gaat om de invulling van je professionele verantwoordelijkheid. Daar kan wel degelijk over gediscussieerd worden. Maar het helpt als je geleerd hebt hoe je dat kunt doen.”

Symposium Doelmatigheid van Zorg – 18 april 2018

Drs. Menno de Bree verzorgt samen met prof. dr. Mark Kramer, internist, Raad van Bestuur VUmc, een plenaire sessie over moreel beraad op het Symposium Doelmatigheid van Zorg op 18 april 2018. Ook geeft hij de workshop ‘Moreel beraad in de opleidingspraktijk’ tijdens het avondprogramma. In 2016 verscheen de tweede editie van zijn Handleiding moreel beraad. Praktische gids voor zorgprofessionals (met Eite Veening, Assen: Van Gorcum)

Meer informatie en aanmelden