Stel: je bent aios en je denkt: ‘Dat kunnen we beter anders aanpakken, efficiënter en doelmatiger!’. Maar waar begin je met veranderen? OORZON heeft handige hulpmiddelen ontwikkeld: tools en trainingen die aios helpen om een doelmatigheidsinitiatief op te starten en doelmatigheidsbewustzijn te ontwikkelen. Cindy Noben, onderwijskundig adviseur en regiocoördinator ‘Doelmatigheid van zorg’ in OORZON, licht ze toe.

Cindy Noben, deelprojectleider OORZON

Wat is het doel van deze hulpmiddelen?
“We willen aios graag op weg helpen. Bijvoorbeeld met de ‘Handreiking doelmatigheid van zorg in de praktijk’. Niet elke verandering is een verbetering; het is zonde van de tijd en energie om iets op te pakken dat niet tot vooruitgang leidt. De handreiking leidt de aios met vragen door het identificatieproces heen: is er inderdaad sprake van een doelmatigheidsprobleem, hoe bepaal je dat, en waar moet je aan denken als je het probleem wilt aanpakken?

Daarnaast hebben we het format ‘Doelmatigheidsinitiatieven’. Met het format kan de aios gestructureerd en gefaseerd naar een oplossing toewerken. Vaak bestaat de neiging om meteen met de oplossing te komen. Maar als je het probleem niet goed in kaart hebt gebracht, is het niet zinvol om een oplossing aan te reiken. Artsen stellen immers ook eerst de goede diagnose, voordat ze met een behandeling starten. Het format loodst de aios door het proces heen: het identificeren en in kaart brengen van een doelmatigheidsprobleem, hoe dat probleem opgelost kan worden en achteraf: of het probleem ook echt opgelost is.

Met het format zorgen we er ook voor dat iedereen die een doelmatigheidsprobleem wil aanpakken, de informatie over zijn of haar initiatief of project op dezelfde manier overdraagt. Het format maakt het overzichtelijk en makkelijk om deze informatie na afloop te delen, bijvoorbeeld via de website, zodat ook anderen geïnspireerd kunnen raken.”

Wat raad je enthousiastelingen aan die in de opleiding met doelmatigheid aan de slag willen?
“Leg eerst goed uit wat je met doelmatigheid van zorg bedoelt. Toen wij dit thema drie jaar geleden in de kliniek introduceerden, zei iedereen: ‘Oh, dat is weer een bezuinigingsmaatregel.’ Dat is het absoluut niet. Doelmatigheid staat niet voor ‘goedkopere zorg’. Kostenbesparing is niet de insteek. Het gaat erom dat aios leren bewust om te gaan met de beschikbare middelen en dat ze zich realiseren wat de impact van hun handelen kan zijn. Doelmatigheid betekent: heldere afwegingen maken, tot beargumenteerde keuzes komen, jezelf vooraf de vraag stellen: wat voegt deze behandeling of dit onderzoek toe?”

Hoe krijg je aios enthousiast voor het thema doelmatigheid?
Het is heel belangrijk dat aios zich gesteund voelen. De Raad van Bestuur zou in financiële zin kunnen ondersteunen, bijvoorbeeld door een aantal aios de mogelijkheid te geven om verdiepingsmodules te volgen. En door zichtbaar te zijn tijdens bijeenkomsten over doelmatigheid. Bijvoorbeeld door certificaten uit te reiken aan aios die de verdiepingsmodules hebben afgerond. Of door met aios in gesprek te gaan over hun doelmatigheidsinitiatief, om de mogelijkheden te bespreken van verdere uitrol of borging. Daarmee laat je als instelling zien dat je het thema belangrijk vindt en de aios ondersteunt die dit belangrijke thema oppakken.

De opleidingsgroep kan de aios faciliteren door tijd vrij te roosteren, bijvoorbeeld voor het volgen van een verdiepingsmodule, het bijwonen van een commissie of het uitvoeren van een doelmatigheidsinitiatief. Daarnaast is het heel belangrijk dat opleidingsgroepen open staan voor verbeterinitiatieven van aios. Veel aios hebben als anios eerder op een andere plek gewerkt. Zij nemen die ervaringen mee en hebben vaak een frisse kijk op hoe iets beter kan. Bied daar de ruimte voor en laat aios voelen dat ze kritisch mogen reflecteren, dat ze daar niet op worden afgerekend.”

Merk je verschil met drie jaar geleden?
“Doelmatigheid van zorg is inmiddels een vast agendapunt op vrijwel elke vergadering. Er komen nu aios naar ons toe die zich uit eigen beweging aanmelden als ambassadeur doelmatigheid. En we krijgen steeds meer vragen van opleiders die het onderwerp in de opleiding willen integreren. Van aanbod-gestuurd gaan we naar vraag-gestuurd. Doelmatigheid is een thema dat lééft!”