Doelmatig werken is geen ‘trucje’ dat je aios kunt aanleren. Het gaat om een way of thinking, een ingebakken bewustzijn. Met het verzamelen, delen en bespreken van spiegelinformatie ontstaat dat bewustzijn vanzelf, zegt gynaecoloog prof. dr. Fedde Scheele. Scheele is als voorzitter van het CGS opdrachtgever van het Bewustzijnsproject en daarom ook lid van de stuurgroep.

Fedde Scheele

Wat voor spiegelinformatie bedoelt u?

“Vrijwel alle zorgverleners zijn druk bezig met het verzamelen van kwaliteitsinformatie over de zorg die zij leveren. Dat noem ik spiegelinformatie. Patiënttevredenheid en kosten van de zorg worden daarin steeds vaker meegenomen. Van mij mag het nog een stapje verder: deel die spiegelinformatie ook met andere zorgverleners, afdelingen en instellingen. Heb het erover en leer ervan.”

Wat levert het op om spiegelinformatie te delen?
“Meten en spiegelen moet een normaal onderdeel van het werk worden, we moeten het ‘vangen’ in de routines op de werkvloer. In een cultuur waarin zorgverleners de cijfers open met elkaar bespreken en er lering uit trekken, gaat dat bewustzijn spontaan over op de aios.

Tijdens mijn opleiding tot gynaecoloog werkte ik in een kliniek waar het aantal keizersneden, vergeleken  met andere klinieken, zeer hoog was. Dankzij spiegelinformatie ontstond het bewustzijn dat daar echt iets aan moest gebeuren. Gedurende mijn opleiding is het aantal sectio’s gehalveerd. Ik leerde hieruit dat je iets waar je slecht in bent, ten goede kunt keren. Geweldig, dát kan spiegelinformatie dus voor je doen. Omdat ik er al vroeg mee in aanraking kwam, zit dat geloof in de meerwaarde van spiegelen erin gebakken.”

Waarom is het belangrijk om ook het kostenaspect mee te nemen bij het spiegelen?

“Onze primaire focus ligt natuurlijk op de beste zorg voor de patiënt. De kosten moeten we daarbij niet uit het oog verliezen. Dan schieten we onszelf in de voet. We hebben gezien hoe de afgelopen jaren gesneden is in bepaalde delen van de zorg. Om te voorkomen dat er nog verder moet worden bezuinigd, is het essentieel om verantwoord om te gaan met het beschikbare geld.”

Hoe ligt dit onderwerp in het veld?
“Vroeger was ‘prijs’ onder dokters een vies woord. Nog steeds is het een onderwerp waar niet iedereen even makkelijk over praat, maar het wordt wel steeds normaler. Iedereen beseft dat we anders de zaak spaak laten lopen. Wij hebben als artsen zelf invloed op de kwaliteit van zorg en ook op de kosten die daarmee gepaard gaan. Die invloed moeten we serieus nemen. Ik vind dat we ook daarin onze verantwoordelijkheid moeten nemen.”

De tijd is er rijp voor?

“Zeker. Door het hele land staat ‘value-based health care’ op de agenda. We hebben het over een fors change management vraagstuk, waarin aios een sleutelrol vervullen: als je de toekomst wilt veranderen, moet je daar aios al vanaf de start in meenemen. Doelmatigheidsbewustzijn moet straks in hun haarvaten zitten. En dat is precies wat we beogen. Vandaar ook de naam Bewustzijnsproject”

Welke tip heeft u voor opleiders?
“Betrek aios bij het vergaren van spiegelinformatie. Probeer met je aios stukken van de zorg in kaart te brengen en bekijk samen waar het beter kan. Bespreek de uitkomsten tijdens de gesprekken van alledag. Zo leer je aios transparant om te gaan met kwaliteitsinformatie en open te zijn over hun eigen aandeel  en dat van de groep.”