Kwaliteitsverbetering kan hand in hand gaan met kostenverlaging. Dat zegt Sjaak Wijma, gynaecoloog en namens Zorginstituut Nederland* lid van de Stuurgroep van het Bewustzijnsproject.

Sjaak Wijma

“Als gynaecoloog heb ik verzakkingen in de bekkenbodem jarenlang behandeld met een operatie. Maar veel vrouwen kwamen na een aantal jaar terug met dezelfde klachten. Een operatie is voor die vrouwen dus geen blijvende oplossing gebleken. Een alternatief is het plaatsen van een ring, het zogeheten steunpessarium. Ook niet altijd een blijvende oplossing voor elke patiënt, maar in ieder geval wel minder belastend en een stuk goedkoper: het plaatsen van een pessarium is in een paar minuten gedaan op de poli.

Gelijkwaardige opties
Zo moet je als arts bij elke individuele patiënt afwegingen maken, waarbij ook de financiële kant van behandelopties een rol zou moeten spelen. Kwaliteit van zorg staat altijd voorop, maar als je meerdere, gelijkwaardige opties hebt, dan ligt het voor de hand dat je samen met de patiënt kiest voor de minst invasieve en meest doelmatige behandeloptie.

Doelmatig is niet hetzelfde als ‘goedkoop’. Eerst bepaal je je behandeldoel en dan bekijk je welke middelen je hebt om dat doel te bereiken. Vaak zit daar een zekere volgordelijkheid in. Stepped care noemen we dat. Bijvoorbeeld: eerst de klachten aankijken en goed in beeld krijgen, dan de minst invasieve behandeling – bijvoorbeeld fysiotherapie bij heupartrose –  en als dat niet werkt, stap je over op de meer invasieve, meestal complexere en daardoor vaak duurdere optie, bijvoorbeeld een heupprothese plaatsen.

Kwaliteitsstandaarden
De doelmatigheidsgedachte moet onderdeel worden van onze manier van werken en opgenomen worden in kwaliteitsstandaarden. In de spreekkamer is geld een lastig issue. Daar heb ik als praktiserend gynaecoloog ook moeite mee gehad. Er is moed voor nodig om het kostenaspect met patiënten bespreekbaar te maken. Dat is geen taak waarmee je alleen dokters kunt opzadelen, daar moet ook in het maatschappelijk debat aandacht voor komen.

Op een overkoepelend niveau ontkomen we er niet aan om protocollen en richtlijnen kritisch te beoordelen op doelmatigheid. Dat kan je ook helpen in de spreekkamer: bij patiënten kun je refereren aan afspraken die op beroepsniveau zijn gemaakt over de behandeling van een bepaalde aandoening.

Ik vind het een hele goede zaak dat er nu ook in de opleiding meer aandacht komt voor doelmatigheid van zorg en kostenbewustzijn. Toen ik begon als gynaecoloog, had ik geen flauw benul van de kosten van de zorg. Daar werd tijdens de opleiding met geen woord over gerept. Sowieso was er vierentwintig jaar geleden nauwelijks kostenbewustzijn in de zorg. Gaandeweg, door allerlei macro-economische ontwikkelingen, ontstond het besef: als we zo doorgaan, is het geld ook een keer op.

Eenduidige kijk
Nu zijn we volop met elkaar in gesprek over de waarde van de zorg: wat verstaan we onder kwaliteit van zorg en hoe druk je die uit in geld? Wat wordt er precies geleverd voor het beschikbare budget? Daar kijken artsen, patiënten, verzekeraars en politiek steeds vaker gezamenlijk naar en dat vind ik een goede ontwikkeling. Alleen op die manier ontstaat een eenduidige kijk op de kwaliteit van zorg. En als de kwaliteit van de zorg het gezamenlijke uitgangspunt is, dan komen de kostenbesparingen vanzelf.”

*Zorginstituut Nederland (tot 2014 College voor Zorgverzekeringen – CVZ) is een zelfstandig bestuursorgaan met een adviserende en uitvoerende rol bij de Ziekenfondswet en de Wet Langdurige Zorg. Het Zorginstituut draagt bij aan het op peil houden van de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de Nederlandse gezondheidszorg. Taken van het Zorginstituut zijn:

  • adviseren over de inhoud van het basispakket en verduidelijken wat tot het basispakket behoort;
  • kwaliteitsverbeteringen in de zorg stimuleren;
  • adviseren over vernieuwingen in zorgberoepen en –opleidingen;
  • het Zorgverzekeringsfonds en het Algemeen fonds Bijzondere Ziektekosten beheren;
  • risicoverevening: premiegeld verdelen onder zorgverzekeraars, zodat verzekeraars iedereen kunnen verzekeren, ongeacht zijn gezondheidstoestand;
  • rechtmatige en doelmatige uitvoering van de Wet Langdurige Zorg bevorderen
  • voorzieningen en regelingen voor burgers uitvoeren die buiten het zorgverzekeringssysteem dreigen te vallen of hun verzekeringsplicht niet nakomen;
  • nationaal contactpunt zijn voor patiëntenrechten bij grensoverschrijdende zorg.

Meer informatie: www.zorginstituutnederland.nl